FAQT-V

Factum biedt met haar methodieken handvaten voor gemeenten om hun professionals te ondersteunen in hun dagelijks werk. Deze zijn ontworpen en samengesteld aan de hand van de meest actuele jurisprudentie vanuit de Wmo en de Jeugdwet.

Zij bieden de professionals houvast voor een zorgvuldig onderzoek en een juiste afweging en motivering van hun besluit. De methodieken zijn concreet, praktisch en direct inzetbaar. Uit jurisprudentie blijkt dat standaarden en standaard normtijden niet zondermeer gehanteerd kunnen worden. Maatwerk staat voorop. Er moet altijd door de professional een zorgvuldige afweging gemaakt worden. Deze methodieken dienen ook in dit kader bezien te worden.

Waarom FAQT-V?

In 2015 is begeleiding vanuit de AWBZ overgeheveld naar de Wmo. Sindsdien zijn de gemeenten verantwoordelijk voor het onderzoek en de uitvoer van individuele begeleiding en dagopvang.

De gehanteerde methoden; de zelfredzaamheidsmatrix, DSM-V en de ICD-ICF bleken weinig ruimte te bieden om problemen en gezins- en omgevingsfactoren volledig in kaart te brengen en

de omvang van noodzakelijke ondersteuning te bepalen. Vanuit de praktijk kregen we het verzoek om hiervoor een methodiek te ontwikkelen. Factum heeft hiervoor samen met professionals uit het veld FAQT-V ontwikkeld.

Wat is FAQT-V?

FAQT-V is een samenvoeging van Frequently asked questions, wat vrij vertaald is als ‘te stellen vragen’ en de naam Factum. De ‘V’ staat voor volwassene. FAQT-V bestaat uit twee onderdelen:

  • Richtlijn voor onderzoek
  • Richtlijn normering
  • ondersteuning bij de evaluatie van de opgestelde doelen

Met behulp van de richtlijn voor onderzoek worden aandachtspunten per resultaatgebied in kaart gebracht. Dit helpt professionals om de situatie van de volwassene en zijn omgeving volledig helder te krijgen. Dit is een voorwaarde om uiteindelijk met de richtlijn normering, gemotiveerd, de omvang van de ondersteuning (begeleiding) te bepalen.

Werken met FAQT-V?

FAQT-V wordt sinds 2016 door veel professionals binnen gemeenten gebruikt. Voordelen met het werken met FAQT-V zijn:

  • uniformiteit in het gesprek en het onderzoek tussen professionals
  • concrete handvatten voor de motivering van het besluit
  • kaders voor het opstellen van nadere (beleids)regels
  • inhoudelijke ondersteuning voor (contract)afspraken met zorgaanbieders

FAQT-V kent elf resultaatgebieden. Deze resultaatgebieden zijn afgeleid van de domeinen van de zelfredzaamheidsmatrix (www.zelfredzaamheidsmatrix.nl). Meer over de inhoud van de resultaatgebieden is terug te vinden onder de button: Opbouw van FAQT-V.

Uitgangspunten

Bij het opstellen van FAQT-V is rekening gehouden met de volgende uitgangspunten:

  • De systematiek sluit aan bij de bestaande onderzoeksmethoden en de gehanteerde begrippen binnen de modelverordening Wmo van de VNG.
  • De aandachtspunten per resultaatgebied bestrijken alle relevante problemen van volwassenen.
  • Het systeem is voor alle groepen bruikbaar: volwassenen met een verstandelijke beperking,

volwassenen met psychische problematiek en volwassenen met beperkingen en/of ouderdoms-problematiek.

Doelen en gebruiksmogelijkheden

Het onderdeel aandachtspunten per resultaatgebied van FAQT-V geeft een heldere beschrijving van mogelijke problemen en geeft:

  • inzicht bij de volwassene met betrekking tot zijn functioneren
  • uniformiteit in het gesprek en het onderzoek tussen professionals, begeleiders en zorgaanbieders

Het onderdeel: richtlijnen normering 18+ van FAQT-V geeft een overzicht van het profiel van de volwassene en maakt hierbij een onderscheid in licht, matige en zware problematiek.

Daarnaast is het een richtlijn met betrekking tot de omvang van het aantal in te zetten uren ondersteuning en begeleiding.

De richtlijn normering 18+ geeft:

  • kaders en uniformiteit over het aantal in te zetten uren;
  • handvatten voor de motivering van het besluit;
  • inhoudelijke ondersteuning in het gesprek met de zorgaanbieders

Voor wie is FAQT-V bruikbaar?

FAQT-V is bruikbaar voor professionals die werkzaam zijn binnen de Wmo. Het onderdeel ‘aandachtspunten per resultaatgebied’; van FAQT-V is er ook voor de ouder, mantelzorger of een persoon uit het sociale netwerk die ondersteuning of begeleiding aan de volwassene biedt. Tot slot wordt FAQT-V gebruikt door zorgprofessionals die voor de gemeente de maatwerkvoorziening begeleiding uitvoeren. Maar wordt ook gebruikt als:

  • hulpmiddel bij monitoring van de effecten binnen het sociaal domein;
  • inhoudelijke ondersteuning bij de inkoop van de maatwerkvoorziening begeleiding door gemeente.

Het gebruik van de richtlijnen normering 18+ is voorbehouden aan professionals met een relevante opleiding. Daarbij is het van belang dat de professional niet alleen bevoegd maar ook bekwaam is. Voor een goede basiskennis van de definities, de aandachtspunten, cliëntprofielen en bepaling van de normering is het raadzaam een training FAQT-V te volgen.

FAQT-V blijft in ontwikkeling. Ontwikkelingen in het veld en uitkomsten uit wetenschappelijk onderzoek zullen hun weerslag hebben op de aandachtspunten per resultaatgebied en de richtlijnen normering 18+. Om het systeem verder te blijven ontwikkelen en actueel te houden, is een inhoudelijke commissie in het leven geroepen. Deze commissie kijkt welke aanpassingen worden doorgevoerd in FAQT-V. Heeft uw vragen en/of suggesties voor verbetering en aanvulling klik dan hier.

Aandachtspunten resultaatgebieden

De resultaatgebieden geven de problemen van de volwassene en zijn omgeving weer op de leefgebieden:

  • persoonlijk functioneren
  • sociaal functioneren
  • gezondheid en zelfzorg
  • verplaatsen en vervoer
  • dagbesteding
  • vrije tijd
  • regie bij het huishouden
  • financiën
  • justitie
  • verslaving
  • wonen

Licht, matig en zwaar

De onderverdeling licht, matig en zwaar geeft inzicht in de ernst van de problematiek. Er wordt een verdeling gemaakt in:

  • abnormaliteit van het gedrag
  • bijdragende factoren van het gezin en het sociaal netwerk
  • gevolgen van het gedrag
  • aard van de begeleiding
  • deskundigheid van de begeleider

Bij het beoordelen van de ernst van de problematiek is deels gebruik gemaakt van het model STEP ( Standaard Taxatie Ernst Problematiek handleiding. NJi Utrecht 2010 )

Richtlijn normering 18+

De richtlijnen normering 18+ gaat uit van cliëntprofielen. De cliëntprofielen omschrijven een profiel van de volwassene per resultaatgebied (licht, matig, zwaar). Daarnaast wordt er per cliëntprofiel een richtlijn gegeven met betrekking tot de omvang (het aantal uren) van de in te zetten begeleiding. De richtlijn normering is tot stand gekomen door trainingen, cursussen en begeleidingsplannen van diverse zorgaanbieders met elkaar te vergelijken. Er is gekeken naar de duur en het aantal contactmomenten per week in relatie tot de specifieke problematiek van de cliënt. Vervolgens is gekeken naar de algehele duur van de aangeboden training of interventie.

Zoals eerder aangegeven kunnen normtijden niet zondermeer gehanteerd worden. Er moet altijd een zorgvuldige afweging gemaakt worden waarbij persoonlijke kenmerken en omgevingsfactoren bepalen in hoeverre de richtlijn gevolgd wordt.

Ouder-gerelateerde aandachtsgebieden

De ouders maken onderdeel uit van de omgeving van de 18 plusser. Indien relevant, wordt er gekeken in hoeverre de ouders in staat zijn om hun rol als opvoeder op een adequate wijze vorm te geven. Er wordt een verdeling gemaakt in:

  • lichamelijke verzorging
  • sociaal emotionele ondersteuning
  • scholing
  • opvang

Ook hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen licht, matig en zwaar.

Om goed te kunnen werken met FAQT-V is het van belang om de uitvoering goed voor te bereiden. Welke afdelingen binnen de gemeente worden betrokken bij de invoer van FAQT-V? Volgen alle professionals de training FAQT-V? Wat wordt gecommuniceerd met de ketenpartners en betrokkene? Worden de richtlijnen opgenomen in de beleidsregels?

Training en afsteming

Voordat begonnen wordt met het werken met FAQT-V is het essentieel dat de professionals een training FAQT-V volgen. Ook dient er overeenstemming te komen in welke fase van het onderzoek de richtlijn normering gebruikt wordt. Om de best passende ondersteuning te kunnen bepalen en bijstellen is het belangrijk om de aard en de ernst van de problematiek te blijven volgen. FAQT-V wordt gebruikt om het begeleidingsproces te evalueren en te beoordelen. Herhaaldelijk evalueren draagt ook bij aan het bevorderen van de eenheid in uitvoering en kostenbeheersing.

Informeren ketenpartners

Zoals eerder omschreven wordt FAQT-V door diverse professionals gebruikt. Voor het bevorderen van de eenheid van taal, het formuleren van heldere doelen en het bieden van passende ondersteuning is het van belang dat alle partners in de keten bekend zijn met FAQT-V.

Het is goed om na te denken in hoeverre de volwassene en zijn omgeving over FAQT-V geïnformeerd worden. Wij zijn sterk voorstander van zoveel mogelijk transparantie in deze, temeer omdat de ondersteuning en begeleiding pas echt werkt als de volwassene hierin de (eigen)regie heeft. Vragen die gesteld worden zijn: Worden de uitgangspunten per resultaat gebied standaard met de volwassene, zijn ouders en begeleiders doorgenomen? Of wordt dit alleen gedaan als er om toelichting gevraagd wordt? Dit geldt ook voor de richtlijnen normering 18 +.

Juridisch kader

Beleidsregels geven aan hoe een gemeente (het college) met een bepaalde bevoegdheid omgaat. Daarin wordt bijvoorbeeld beschreven hoe de gemeente omgaat met haar bevoegdheid voor wat betreft de uitvoering van het onderzoek. Nadere regels zijn algemeen verbindende voorschriften ter uitwerking van onderdelen van de verordening.

Hiermee geeft de gemeente aan de burger inzicht in de werkwijze en biedt het u handvatten voor de uitvoering van uw werk. Wij adviseren om FAQT-V in de beleidsregels op te nemen en te publiceren via www.overheid.nl.

Het inzetten van eigen kracht en het sociale netwerk is een belangrijk thema binnen de Wmo. Om hier zicht op te hebben is het van belang om de beschermende factoren in kaart te brengen. Beschermende factoren bieden een tegenwicht aan risico’s en problemen waar 18 plussers en volwassene met een beperking aan worden blootgesteld.

We hebben een top vier gemaakt van beschermde factoren en deze onder verdeeld in eigen kracht en sociaal netwerk. Zie ook: beschermende factoren in opvoeden en opgroeien T. van Yperen & Valkestijn (T. van Yperen & Valkestijn. Top tien positieve ontwikkeling jeugd. Beschermende factoren in opvoeden en opgroeien. NJi)

Eigen kracht

Door gebruik te maken van de aandachtspunten per resultaatgebied ontstaat er inzicht of er sprake is van eigen kracht en beschermende factoren op het gebied van:

  • positieve identiteit
  • competenties

Bij een normaal ontwikkelde (positieve) identiteit en voldoende aanwezigheid van positieve competenties is de volwassene in staat om tegenslagen het hoofd te bieden. Denk aan zelfinzicht, emotie-regulatie maar ook aan veerkracht, sociale vaardigheden en een open houding ten opzichte van ondersteuning en behandeling.

Sociaal netwerk

Steun van familie en/of het sociaal netwerk is van groot belang bij het zelfstandig functioneren en het kunnen participeren binnen onze samenleving. Door gebruik te maken van de aandachtspunten per resultaatgebied ontstaat er inzicht of er sprake is van een sociaal netwerk en beschermende factoren op het gebied van:

  • sociale steun
  • constructieve tijdsbesteding
Voorliggende oplossingen

Kenmerkend voor een voorliggende oplossing is dat het gaat om ondersteuning of begeleiding gericht op zelfredzaamheid en participatie, anders dan een maatwerkvoorziening. Een voorliggende oplossing kan bijvoorbeeld een vrijwilliger of een doe-middag in een buurthuis zijn. Door gebruik te maken van de richtlijn normering 18+ ontstaat er inzicht in hoeverre een voorliggende oplossingen ingezet kan worden.

Richtlijn normering 18+

De richtlijn normering 18+ wordt gebruikt om:

  • de omvang van het aantal in te zetten uren te bepalen
  • een afweging te maken met betrekking tot de inzet van voorliggende oplossingen
  • de noodzakelijke professionaliteit van de begeleider te bepalen

Complexe problematiek vraagt om specifieke kennis en vaardigheden van de begeleider. Indien er bij een resultaatgebied echter sprake is van een zogenaamd “licht cliëntprofiel” kan specifieke ondersteuning vanuit het sociaal netwerk of met behulp van een voorliggende oplossing mogelijk voldoende zijn voor de begeleiding van de 18+ of volwassene.

Hoe is de normering tot stand gekomen?

De richtlijn normering is tot stand gekomen door trainingen, cursussen en begeleidingsplannen van diverse zorgaanbieders met elkaar te vergelijken. Er is gekeken naar de duur en het aantal contactmomenten per week in relatie tot de specifieke problematiek van de cliënt. Vervolgens is gekeken naar de algehele duur van de aangeboden training of interventie.

Jurisprudentie zal de normering verder valideren.

Kan ik de aandachtspunten van de cliënt bespreken?

Ja, dat kan.

De aandachtpunten per resultaatgebied maken onderdeel uit van het onderzoek en dus ook van het gesprek. Het doornemen en benoemen van de aandachtspunten vergroot het zelfinzicht bij de cliënt en zijn omgeving. Problemen worden immers concreet benoemd en gecategoriseerd in licht, matig en zwaar. We vinden het van belang om te benadrukken dat de aandachtspunten per resultaatgebieden niet bedoeld zijn om te gebruiken als “afvinklijst”.

Wat moet ik doen als mijn cliënt niet helemaal past binnen het cliëntprofiel?

Het komt inderdaad voor dat de cliënt niet helemaal past binnen het cliëntprofiel. De profielen moeten gezien worden als een richtlijn waarvan gemotiveerd kan worden afgeweken. Indien een cliënt op onderdelen van een profiel bijvoorbeeld beter “scoort” dan wordt de normering (het aantal in te zetten uren) daarop aangepast.

Kan ik mijn normtijden optellen?

Ja dat kan.

Indien er op meerdere resultaatgebieden aandachtpunten liggen dan wordt de normering per resultaatgebied opgeteld. Bij overlappingen van aandachtpunten wordt de normering ook aangepast.

Is er ook een rapportage beschikbaar waarin de methodiek van FAQT-V verwerkt is?

Ja.

Factum heeft een rapportage ontwikkeld die gebruikt wordt als gespreksverslag voor de cliënt en als rapportage voor de professional. Alle onderdelen van het onderzoek zijn hierin verwerkt. Ook ondersteunt de opzet van de rapportage bij de afweging en de motivering van het besluit.

Bestaat er ook een FAQT-V voor jeugd?

Ja,  FAQT-J , is in ontwikkeling en eind mei 2018 beschikbaar

FAQT-J lijkt op FAQT-V maar is op een aantal onderdelen onderscheidend. FAQT-J kent resultaatgebieden per leeftijdscategorie: er wordt onderscheid gemaakt in: 0 tot 4 jaar, 4 tot 12 jaar en 12 tot 18 jaar. Daarnaast hebben de ouder-gerelateerde aandachtspunten een belangrijkere rol bij het onderzoek en de afweging.